Belastingheffen in een wereld met alleen Bitcoin

Dat was de titel (die ik bedacht) voor een discussieochtend bij Blockbar.nl. “Raising tax in a hyper Bitcoinised world”. Het was er één in een serie discussies die om de week worden gehouden. Alle deelnemers zijn vrij om met onderwerpen te komen en iedereen kan deelnemen. Kijk hier naar het programma op Meetup.com.

Stel je een wereld voor die “Hyperbitcoinised” is, d.w.z. Bitcoin heeft de Euro en andere fiat currencies grotendeels aan de kant gedrukt. Bitcoin ontwikkelt zich met Taproot en Lightning naar een meer en meer anoniem betalingsnetwerk. Het gaat dus eigenlijk meer en meer op cash lijken. Hoe kan een overheid, wanneer alle betalingen met Bitcoin verlopen, dan nog belasting heffen?

Het werd een interessante discussie. Ik zelf, zag vooral flinke uitdagingen, vanwege de onzichtbaarheid van transacties. En het prisoners-dilemma, in de zin van, mijn buurman betaalt geen belasting, niemand betaalt nog belasting, waarom zou ik het dan nog doen…? Maar de consensus in de groep was milder:

Als je een auto hebt nu, dan betaal je je belasting gebaseerd op de registratie van de auto op jouw naam. Waarom zou dat anders worden in een Bitcoinised world? Je betaalt met Bitcoin, maar verder, als je niet betaalt, krijg je dezelfde boetes en de inspecteur achter je aan.

We werden het er over eens dat het praktisch is om een onderscheid te maken tussen particulieren en bedrijven.

  • Als particulier ben je vrij om met volledige privacy je geld te spenderen. Daar is geen controle over nodig. Pot je het op, dan is er nog steeds de vermogensbelasting, net als nu. En geef je je vermogen niet op, dan gaat dat net zo lang goed tot je bijvoorbeeld een mooi jacht koopt van je opgepotte geld. Want dat valt op! Ook dat is nu al het geval.
  • Maar als je besluit om een bedrijf te starten, dan wordt je verplicht om een administratie bij te houden en op te geven wat je omzet was. Daar wordt probleemloos belasting over geheven. Wederom, net zoals nu. Als je een deel niet opgeeft, dan is dat niet okee, maar dat lijkt heel sterk op de zwarte markt en zwarte arbeid die nu ook al plaats vindt. Ik vraag me nog steeds af of dit gedeelte van de geldstromen dan niet groter gaat worden… …?

Een ander perspectief

Daarna spraken we over een interessante bijdrage van een andere deelnemer die zich ook had voorbereid op deze discussie. Hij nam wat meer afstand van de materie.

  • Hij stelde voor om om te beginnen de overheid en met name de belastingdienst qua cultuur te laten veranderen van autoritair naar dienstbaar.
  • Woon jij in Nederland, dan wordt van je verwacht dat je per dag of week een vaste bijdrage betaalt voor het in Nederland zijn en alle voordelen en comfort dat dat met zich meebrengt. Ga je een maand weg, dan stopt dat.
  • Diverse zaken zouden volgens het “pay per use” principe kunnen worden belast.
  • Inkomstenbelasting wordt in z’n geheel opgeheven. Gevolg: Werken loont véél meer. De mensen zijn dus meer gemotiveerd om te werken.
  • Vermogensbelasting verdwijnt ook. En erfbelasting. Levert allemaal niet zoveel op, zie plaatje onder het artikel. Kritiek was wel, dat dat ertoe leidt dat oud geld nooit los komt.
  • BTW gaat zeer fors omhoog. Er wordt beter nagedacht over het kopen van spullen. Over consumeren.
  • Door die hoge BTW wordt het leven voor mensen met een laag inkomen, arbeidsongeschikten etc. nagenoeg onmogelijk. Daarom: Basisinkomen.
  • De getallen zouden nog eens goed doorgelicht moeten worden, maar globaal, om de IB te dekken moet de BTW verdubbelen. Dus naar 18/42%. Maar dan ook nog dat basisinkomen, dan ga je al gauw richting 25/50%. Je zou ook meteen kunnen nadenken over meerdere schijven, en duurzame producten lichter en verontreinigende zwaarder kunnen belasten. Zie je al voor je hoe dit een einde maakt aan de “spullen-weggooien-maatschappij”?

Door de sterke vereenvoudiging van de verschillende belastingvormen, wordt het geheel overzichtelijker. Door de zaken die wel belast worden, verplicht via een CBDC te laten verlopen, gebruikmakende van smart contracts, kan flink op handhavingskosten worden bespaard.

Tot slot zou het voor de bevolking mogelijk moeten zijn, om vlekkeloos te swappen van de currency die de belastingbetaler op dat moment toevallig heeft, naar de CBDC waarin de belasting moet worden betaald. De belastingdienst heeft er dus voordeel bij om een dergelijke swap-capability mogelijk te maken.