Het veilige geld van Stichting Ons Geld

Op 26 nov 2020 was Edgar Wortmann van @HervormOnsGeld te gast in de @CryptocastNL. Hij sprak over ons huidige monetaire geldstelsel, de risico’s en mogelijke oplossingen. Saai? VOOR JE WEGKLIKT 😉, op een dag ontploft dit stelsel in jouw en mijn gezicht… Ik heb dit verslag geschreven omdat ik het zelf wilde doorgronden.

Als je snel door dit artikel heen wil, kan je volstaan met alleen de vette regels.

Edgar: “Je moet geen banken redden, je moet het geld redden!“

In het monetair kredietstelsel hebben we een groeiende berg van schulden, die alsmaar niet afgelost worden. Het wordt steeds moeilijker houdbaar. Dat is een groot probleem.

Je tegoed bij de bank is zelfs “schuld in het kwadraat”. De bank heeft een schuld aan jou, maar die wordt gedekt door schuld. Je vertrouwt de bank omdat die bezittingen heeft, maar die bezittingen zijn ook allemaal weer schulden.

In 2008 had de politiek moeten inzien dat dit zo niet langer gaat. Maar dat is niet gebeurd. Voor Corona zag je al dat het volledig uit het lood was. En nu is er nog een enorme schep schuld bijgekomen. Je weet dat er alleen nog maar hele rigoureuze maatregelen kunnen volgen. Dit gaat een keer inzakken.

Je hoort mensen regelmatig zeggen dat we een “fiat geldstelsel” hebben. Maar dat klopt niet. We hebben een “monetair kredietstelsel”.

Al het geld is gebaseerd op schuld. Als je geld van de bank opneemt, dan…

  • …verandert de samenstelling van soorten geld, maar niet de hoeveelheid schuld.
  • …onttrek je fysiek geld van de bank, neem je een stuk financiering weg van de bank en heb jij schuldvrij geld.

We zeggen altijd “Money printer go brrrr!” Da’s grappig, maar het gaat om krediet. Dat is heel wat anders. Er worden bergen krediet gecreëerd. De brrr-metafoor van een fysieke drukpers klopt niet: Er wordt schuld aangemaakt.

Overheden hebben geld nodig > geven obligaties uit > banken kopen deze. De centrale bank stelt zich garant > De banken lopen geen risico.

Overheden hebben geld nodig omdat ze een begrotingstekort hebben, daarom brengen ze obligaties uit, banken kopen die door krediet te scheppen. Banken kunnen deze hopeloze staatsschulden met een gerust hart kopen, want de Centrale Bank stelt zich ervoor garant. Banken hebben geen risico. Marktwerking wordt dus volledig buiten spel gezet.

“Pariteit”

Om veilig geld te begrijpen moet je die term begrijpen: Je Euro in je jaszak is (momenteel) altijd 1 op 1 gelijk aan je Euro op de bank, (die eigenlijk een waardeloze schuld is).

Minsky: De kern van Centrale Banken is het beheer van pariteit. Maar hebben we dit nog wel nodig, nu we met het Internet zo eenvoudig kunnen communiceren? Je zou ook gewoon digitale munten (tegoeden in databases) kunnen verzenden, zonder dat je het dekt met schulden. (Dus die koppeling loslaten).

De ontwerpers van de Euro waren niet zo visionair en hebben het oude spelletje van het monetaire kredietstelsel voortgezet, daardoor zijn we nu meer bezig met afbreken, in plaats van samenwerken binnen Europa.

In 2017 heeft stichting OnsGeld gereageerd op een consultatie van de Europese burgers door de Europese Commissie over het geldstelsel. Wij zeiden: “Ga over op een digitale euro, buiten het bankenstelsel. Creëer veilig geld”. Uit de reactie van de EC bleek dat ze de materie goed begrepen, maar ze zeiden doodleuk: “Daar zijn wij dus niet mee bezig”.

Uitgangspunt van de ECB is altijd het maken van munten of Digitale Euro’s gekoppeld aan hun balans. Dus op basis van hun schulden, hun bak met ellende die ze verzamelen.

Conclusie: Pariteit bestaat nu en de ECB denkt er niet over om deze los te laten.

Over de “Digital Euro” #CBDC

Je vraagt je misschien af, “De ECB-balans, is die nog wel gezond?” De ECB zegt: “Binnenkort kan je ook direct bij ons komen bankieren!”

Dit moet je niet willen. Dit lost het inherente probleem dat de Euro schuld is, en daarmee onhoudbaar, niet op.

Dit zou overigens best wel eens ten goede aan de Bitcoinkoers kunnen komen, want mensen willen een risicovrij alternatief, en niet iets waarbij je mee moet in het grote gesocialiseerde risico…

a) De ECB negeert het probleem dat geld schuld is. b) ECB trekt de discussie hun achterkamertjes in, weg uit het parlement waar we het zouden moeten hebben over de basis: Het feit dat de Euro op schuld is gebaseerd en dat we veilig (schuldvrij) geld nodig hebben.

Waar wil de ECB naar toe? Nou het begint al met de probleemstelling. Stichting OnsGeld wil naar een inherent veilig stelsel, want zoals het nu is, is het inherent instabiel. Dit gaat een keer fout.

Aanvankelijk negeren ze het idee om een Digitale Euro te maken. Toen kwam Facebook met de Libra. Dat was hun wake-up call, (omdat de Libra gebackt zou worden door verschillende valuta). Nu komt de ECB ermee, maar ze zeggen meteen: “Wij zorgen voor veilig geld – punt”. Ze willen het niet hebben over de onveiligheid en dat het fout loopt. “En nu voegen ze een Digital Euro toe”. Dat verandert het probleem niet.

Geen marktwerking

Hoe kan het, dat het al zo lang goed gaat? (Alsmaar meer schuldcreatie)

Om dat het geldstelsel zo robuust en noodzakelijk is voor ons allemaal, kan het veel hebben. Al jaren wordt er onhoudbaar veel krediet bijgecreëerd en het stort maar niet in. We moeten er in blijven vertrouwen. De ECB houdt het systeem met paardenmiddelen overeind, door leningen op te kopen die niemand die goed bij zijn hoofd is, nog wil hebben. Dit werkt verstorend want er is geen marktwerking en het manipuleert de rente.

De centrale bank is eigenlijk geen bank meer, maar een centrale beleggingsinstelling, een centrale bail-out instelling geworden. Die koopt alles op dat de markt niet wil. Ze hoort te zorgen voor een open markteconomie, maar wat ze eigenlijk doet is de vrije markt volledig laten verdwijnen. Als een Communistische aberratie in de kern van het kapitalistische systeem. “Kapitaalcommunisme”.

Wat je nu hebt is een “vrije markt” die overeind gehouden wordt door de overheidsmacht, waardoor de overheid zelf weer gegijzeld is. Da’s best wel persvers en verstrengeld.

Gaat een bank failliet omdat blijkt dat hun bezittingen niets waard zijn, alsof het goud niet in de kluis blijkt te liggen, dan legt de centrale bank het goud wel in de kluis van de bank. Ja, dat klopt natuurlijk niet! Je zou het oligarchisch kunnen noemen: Niet democratisch en met een kleine groep mensen die de dienst uitmaken.

De oplossing van Stichting Ons Geld

Nederland kan en moet initiatief nemen. De Tweede Kamer moet zeggen: Wij willen veilig geld buiten de banken gaan maken. 0% rente. Wordt niet belegd. Geen risico. Geen deposito garantie stelsel nodig.

Nederlanders krijgen een veilige rekening waar ze hun geld naartoe kunnen overboeken. Geen rente, wordt niet belegd, Full Reserve, geen risico, geen Deposito Garantie Stelsel (DGS). Kan een extra rekening in je bank-app zijn, maar geld staat bij een separate publieke bewaarinstelling. Dus de instelling geeft persoonlijke veilige rekeningen uit, en je kunt erbij in je bank-app.

O jee, da’s eigenlijk een bank-run… Moet je dat wel doen? De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) heeft gezegd: Ja, daag de banken maar wat uit om zich meer verantwoordelijk te gaan gedragen.

Je kunt het in de hand houden door in tranches het bewaren van grote sommen te beprijzen. Dus bijvoorbeeld kosten, vanaf € 100.000,- tegoed. Een progressieve belasting.

Hiermee werk je toe naar een punt dat de bevolking spreekt en besluit welk deel hun bezit zien ze als…

  • …geld, en stellen ze veilig,
  • …en welk deel zien ze als financiering van banken, en stoppen ze met risico in een bank en verdienen ze rente mee.

Die separate publieke bewaarinstelling kan Nederland in het leven roepen binnen Europa. Omdat de overheid het doet. En de kant die de klant ziet (app), kan worden uitgevoerd door marktpartijen.

De centrale banken hebben bovendien nul ervaring met het bedienen van een (retail) markt. Dat is niet eens een overheidstaak. De overheid hoeft slechts een platform neer te zetten waarop de markt de betaaldiensten kunnen bouwen, op basis van bestaande technieken. De overheid zorgt voor de sturing op de veilige geldhoeveelheid. In je app zie je dan je persoonlijke veilige rekening en als je het wil uitgeven, dan neem je het op naar bestaande betaaldiensten als PIN, iDeal etc.

Het transitiepad naar een veilige rekening. Dit gaat 10 jaar duren. Mensen beginnen met gecontroleerd overstappen op de veilige rekening. Sommige banken ‘vallen om’.

Banken moeten ook de kans krijgen om zich te herfinancieren. Dus klein beginnen. 1ste jaar 10k, 2de 20 etc. Je knabbelt aan de banken door deze contante geldopnames. Niet alle banken kunnen dat aan. Sommige moeten nog meer aan het infuus van de Centrale bank. De balans van de Centrale bank wordt dus groter en groter, tot dat we het geldstelsel daar niet meer op kunnen baseren.

De veilige rekening, het veilige geld wordt losgekoppeld.

Dan koppelen we de bewaarinstelling los van de centrale bank. Het geld dat daar staat is alleen nog maar informatie. Je kunt het vertrouwen omdat het kwantitatief gestuurd wordt (door de overheid), door die beprijzing die transparant is.

Het schulden-waterhoofd van ons huidige systeem is nu gecentraliseerd en monetair overbodig geworden, want het geld is er niet meer op gebaseerd.

Schuldreductie. Gunstig voor mensen met schulden, ongunstig voor vermogenden…

En dan kan een “debt-jubilee” worden georganiseerd, een schuldreductie. Bijvoorbeeld door iedereen een voucher van € 25.000,- te geven, waarmee ze hun schulden kunnen afbetalen. Dit is dus niet wegstrepen van schulden maar versnelde afbetaling. En als je geen schulden hebt om af te betalen, dan kan je een aandeel in de Centrale bank krijgen. En zolang die nog bestaat krijg je daar dividend uit. De centrale bank wordt er ook nog eens gezonder door de versnelde schuldreductie.

Bij de het veilige geld stuurt de overheid op prijsstabiliteit, middels #geldschepping

Inflatie ligt niet meer op de loer:

  • In een op krediet gebaseerd stelsel heb je inflatie nodig om de schuldendruk laag te houden.
  • In het veilige stelsel kan je sturen op prijsstabiliteit. In principe tendeert een geldstelsel naar deflatie. (Omdat we steeds beter worden in wat we doen en spullen dus goedkoper worden). Dit kan je compenseren door geld te scheppen wat je aan de mensen of overheid geeft.

Het is een gecontroleerd proces doordat de veilige munt gecapt wordt. Om een bank-run te voorkomen. Je gaat de veilige munt cappen voor stabiliteit. Geen ongebreidelde groei. Mensen die vermogend zijn kunnen beter gaan beleggen dan hun geld op de veilige spaarrekening zetten.

Want op de veilige rekening is dat duur door de beprijzing. Je kunt investeren in crypto, in banken, in aandelen, in goud. Dat staat allemaal los van de veilige rekening. De overheid doet maar één ding: de veilige rekening veilig houden. De rest is bloot gesteld aan marktprincipes. Banken zijn dan niet meer too big to fail. Banken geven een prospectus uit, net als andere assets waar je in investeert. En ze komen onder AFM toezicht.

Nederland kan het initiatief nemen. Kan een voorbeeld zijn. Het bevordert Europese stabiliteit.

Nederland kan dit doen. Er ontstaat dan een dialoog, een debat. Andere landen kunnen het ook gaan doen. Ieder land zijn eigen veilige geld. De stabiliteit verbetert omdat je nu je geld niet meer in het buitenland hoeft te stallen. De risico’s liggen dan waar ze horen: In het land zelf.

Het veilige geld gaat co-existeren met de vrije markt. En de markt houdt de overheid scherp.

Als de overheid niet goed voor het geld zorgt (lees: inflatoir behandelt), dan kunnen de mensen weglopen en zo de overheid op de vingers tikken en scherp houden. Je hebt dus continue alternatieven. De overheid wordt scherp gehouden door de markt.

Reken er op dat het nog wel tot 2030 duurt voor we hier doorheen zijn.

De verstrengeling moet worden ontknoopt. Dat is de eindsituatie. De pariteit moet worden losgelaten. Veilig geld is stabiel (Wordt stabiel gehouden). En al het andere, zoals geld bij banken, aandelen, Bitcoin heeft een variabele koers, afhankelijk van het vertrouwen daarin.

Nu is een vordering bij de bank van 100 altijd 100 waard. Na de knip ontstaat een vrije wisselkoers. Dan is de vordering nog maar 80 waard wat de kredietwaardigheid van die bank is. Helaas zijn we deze weg nog niet ingeslagen.

Is dat complex voor de consument? Nee. Die heeft gewoon veilig geld. Pas al hij/zij gaat beleggen moet hij/zij het principe van een wisselkoers gaan begrijpen.

En nu? De politiek moet begrijpen dat ze de Centrale bank moeten dwingen dit te doen. Ze moeten niet gaan zitten afwachten tot de Centrale bank in achterkamertjes dingen bedenkt die gebaseerd zijn op het oude schuld-systeem.

Dit gaat over de toekomst van ons geldstelsel. Er moet een maatschappelijke discussie gevoerd worden over hoe we dat ontwerpen, want het gaat ons allemaal aan.

“Depositobank” en “Mahir Alkaya’s voorstel” zijn er niet voor niets geweest. Het wordt nog niet uitgevoerd, maar we zien dat er draagvlak begint te komen.

Met de “Digitale Euro” verdwijnt de discussie naar de achterkamertjes in Frankfurt, waar ze zeggen dat er geen probleem is. Terwijl er in de politiek moet worden gesproken over veilig geld, geld dat niet op schuld is gebaseerd.

De vraag is hoe het zich ontvouwt. Een plan als het onze [Stichting Ons Geld], gaat sowieso doorgang vinden. De vraag is alleen door welke ellende we eerst heen moeten, voor we daar zijn.

Onze rol is om mensen wakker te schudden en te hopen er iemand is die op hoger niveau de oplossing er door duwen. Sommige Kamerleden snappen dit. MinFin, DNB en anderen in de “beslissingstorens” willen er niet aan. Op hier en daar een jonge hond na. Maar die worden kort gehouden. De belangen zijn gigantisch.

En hoe zit het met toezicht?

Hoort niet bij de DNB. Wellicht dat AFM moet toezien op transparantie van het beheer van de geldhoeveelheid. Maar de eindgebruikers rekenen uiteindelijk af met de partij die er met de pet naar gooit: Ze lopen gewoon weg.

Het toezicht is nu al een probleem. DNB is hulpverlener en toezichthouder voor de banken. DNB heeft twee tegenstrijdige petten op, dat is al een weeffout in hoe het nu geregeld is.

Met de “Digitale Euro” wordt het nog erger, want dat wordt de centrale bank ook een concurrent van de bank. Dit moet dus gescheiden worden.

Toezicht houden op de overheid, dat ze het veilige geld bewaken wordt waarschijnlijk een taak van de gebruikers: Ze lopen weg als de overheid het niet goed doet. En de AFM kan voor transparantie zorgen.

En privacy?

Contant geld hoeft niet te worden afgeschaft. Dat moet je ook willen behouden voor de #privacy. De veilige rekening is persoonlijk. Hij wordt ook belast als je veel oppot. Het is dus niet anoniem.

Lijkt veilig geld op #Bitcoin?

Niet echt. Kijk naar de Libra van Facebook. Zuckerberg zei, We doen Bitcoin na, maar dat is het natuurlijk technisch helemaal niet zo. Wat wel overeenkomt met Bitcoin, is dat de coins geen schuld zijn. Het is digitaal uniek. Wil je dat gedistribueerd doen, dan heb je een blockchain en Bitcoin nodig. Maar voor veilig geld, wat ook uniek is, hoeft dat niet. Het wordt namelijk gecentraliseerd beheerd en daarom kan de beheerder in een database de uniekheid bewaken. Heb je geen innovatie voor nodig.

Wat ik [de auteur] er van maak

In de basis vind ik dit een goed plan: Banken accountable maken; Marktwerking niet belemmeren; Mensen keuzevrijheid geven; Niet nóg meer schuld aangaan. Wat minder heb ik het op: Sturing van geldhoeveelheid. Maar dat is ws. noodzaak gezien de foute weg die we in het verleden in zijn geslagen.

“Vouchers van € 25.000,- voor alle mensen”. Da’s wmb. een ver-van-mijn-bed-show. En voor velen: De gevolgen zijn onmogelijk te voorspellen.

De “centrale bank die gezonder wordt door de grote schuldreductie” klinkt me als wishful thinking in de oren. (Is misschien wel zo, maar zal niet significant zijn). Want ergens gaat het een keer pijn doen, als mensen voor schuldvrij geld kiezen.

De vraag is wie, wanneer en hoe gaat het pijn doen? Met dit voorstel ontstaan compleet nieuwe knoppen om aan te draaien. Als de overheid en centrale banken op de huidige wijze blijven doorgaan, dan gaat het ’n keer mis. En dat hoeft niet lang meer te duren.

Kijk de uitzing hier:


Of luister in je podcast app.

Meer lezen?

https://blog.onsgeld.nu/inhetkort/